Bursa’da 21/b Kılıfıyla Yapılan Asfalt Operasyonu
Bu bir asfalt ihalesi değildir.
Bu, 21/b maddesi kullanılarak yapılan bir kamu kaynakları aktarımıdır.
İdare: Bursa Büyükşehir Belediyesi – BUSKİ
İşin adı: Yıldırım, Kestel, Gürsu, Gemlik, İnegöl, İznik, Orhangazi, Yenişehir ilçelerinde asfalt yapım ve onarım işi
İhale kayıt no: 2025/77506
İhale tarihi: 23.01.2025
Yaklaşık maliyet: 949.875.926,70 TL
Uygulanan usul: 21/b – Pazarlık (davet) usulü
Kâğıt üzerinde her şey “yasal” görünmektedir.
Ancak ihale yöntemi, davet listesi, fiyat yapısı ve ödeme takvimi birlikte değerlendirildiğinde, kamu zararına yol açan bir tablo ortaya çıkmıştır.
21/b Nedir, Hangi Hallerde Uygulanır?
Pazarlık usulü olarak bilinen 21/b, yalnızca doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve öngörülemeyen durumlarda uygulanır. Bu usul olağan şartlar için değil, olağanüstü hâller için düzenlenmiştir.
23.01.2025 tarihinde Bursa’da;
deprem yaşanmamıştır,
sel olmamıştır,
asfalt yapılmadığı takdirde ortaya çıkacak bir can veya mal kaybı söz konusu olmamıştır.
Bu nedenle 21/b yönteminin tercih edilmesini gerektiren olağanüstü bir durum bulunmamaktadır. Ortaya çıkan tablo, bu usulün amacı dışında kullanıldığını göstermektedir.
Bursa’daki Yerli Üreticiler Neden Davet Edilmedi?
Bursa’da asfalt yapım ve onarım işini yapabilecek firmalar mevcuttur.
Bunlar:
ANIT ASFALT İNŞAAT A.Ş.
B. ERGÜNLER YOL YAPI İNŞAAT A.Ş.
DANIŞ YAPI MADEN A.Ş.
ÖZTİMURLAR MÜT. İNŞ. MAD. ASFALT SAN. TİC. A.Ş.
SİMGE MAT MADEN ASFALT TİC. A.Ş.
Bu firmaların tamamının asfalt üretim plenti ve şantiyesi bulunmaktadır. Asfalt yama ve plentmix temel gibi işler, bu firmalar tarafından yerinde ve düşük maliyetle yapılabilecek durumdadır.
Buna rağmen, 21/b kapsamındaki davet listesinde bu firmaların hiçbirine yer verilmemiştir. Bu durum rekabeti daraltmış, yerel piyasa tamamen dışarıda bırakılmıştır.
Davet Listesi: Bursa Yok
İhaleye davet edilen firmalar şunlardır:
BERA ASFALT LTD. ŞTİ. – Ataşehir / İstanbul
TEYDA İNŞAAT TAAH. A.Ş. – Çankaya / Ankara
İNTAŞ TAAH. A.Ş. – Yenimahalle / Ankara
ARDEM YAPI A.Ş. – Büyükçekmece / İstanbul
HANE PROJE A.Ş. – Mamak / Ankara
Davet listesinin tamamı Bursa dışından oluşturulmuştur.
Bu, bilinçli bir tercihtir ve rekabet ilkesini fiilen ortadan kaldırmıştır.
⸻
Fiyat Kırımı Algısı ve Gerçek Maliyet
İhale sürecinde yüksek oranlı fiyat kırımı yapılmış gibi bir görüntü verilmiştir. Ancak iş kalemleri incelendiğinde, düşük bedelli imalatlar yerine yüksek bedelli kalemlerin ağırlık kazandığı görülmektedir.
Yerli firmalardan teklif alınmadan yapılan bu işler, Bursa piyasasındaki emsal fiyatların üzerinde sonuçlanmıştır. Bugün aynı işler yerli üreticilerle yapılsa, milyonlarca liralık tasarruf sağlanabileceği açıktır.
İhale Ankara’ya, Üretim Yıldırım’a
İhale, 760.055.500 TL bedelle Ankara merkezli TEYDA İnşaat Taahhüt A.Ş.’ye verilmiştir.
Bu firmanın Bursa’da asfalt üretim tesisi bulunmamaktadır.
Üretim, Yıldırım Belediyesi’ne ait Yeşil Yıldırım A.Ş. plenti kullanılarak yapılmıştır.
Ortaya çıkan tablo şudur:
Bursa’daki üreticiler devre dışı bırakılmış,
Ankara’dan firma getirilmiş,
Bursa’nın belediye tesisi bu firmaya açılmıştır.
Bu tesisin hangi şartlarla, hangi bedelle ve kimlerin devreye girmesiyle kullandırıldığı açıklığa kavuşturulmalıdır.
⸻
Ekrem Ayti Ne İş Yapar?
BUSKİ’de danışman olarak görev yapan, İller Bankası’ndan emekli bölge müdürü Ekrem Ayti bu süreçte dikkat çeken isimlerden biridir.
Yaklaşık 1 milyar TL’lik bir ihalede, danışmanlık makamının sürecin dışında kaldığını söylemek gerçekçi değildir. 21/b yönteminin seçilmesi, davet listesinin belirlenmesi ve uygulanan modelin ortaya çıkardığı sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, bu sorular kaçınılmazdır:
Ekrem Ayti bu süreçte kime danışmanlık yapmıştır?
Bu tercihlerde görüşü alınmış mıdır?
Yerel firmalar neden dışarıda bırakılmıştır?
Bu sorular kamu adına sorulmaktadır.
⸻
Sözleşme 2026 Diyor, Para 2025’te Ödeniyor
Sözleşmeye göre işin bitiş tarihi 15.01.2026’dır.
Ancak asfalt yama ve ilave işler 2025 yılı içinde tamamlanmış, hakedişler aynı yıl ödenmiştir.
Üstelik iş hızlansın diye ilçe belediyeleriyle protokoller yapılmış, BUSKİ’nin asli görevi olmayan işler de bu kapsamda üstlenilmiştir.
Bugün gelinen noktada, BUSKİ’nin kazı yapıp bozduğu yüzlerce asfalt yama hâlinde bırakılmış, onarım beklemektedir. Bu sokakların ayrıntıları tek tek yazılacaktır.
⸻
Asıl Fatura
BUSKİ faturaları zaten artmıştır.
Şimdi sorulması gereken soru şudur:
Bu artışlar, bu tür ihalelerde ortaya çıkan maliyetler yüzünden mi yapılmıştır?
Eğer kamu kaynakları daha pahalı kullanıldıysa,
bu fark bir yerden kapatılmıştır.
Ve o yer, vatandaşın cebidir.
Kimler bu süreçte kazanç sağlamış,
kimler artan faturalarla mağdur olmuştur?
⸻
Son Söz
Bu yazıda aktarılanlar; ihale kayıtları, tarihler ve fiili uygulamalar birlikte okunarak ortaya konmuştur.
Mesele polemik değildir.
Mesele hesap verme meselesidir.
Ve unutulmamalıdır:
Bursa’nın parası sahipsiz değildir.
